Wederom de oppervlakkige luisteraar? [Dutch]

Bas van Puttens opiniestuk in NRC Handelsblad (‘Red de cultuur uit de handen van de toptokkies’) is een tragisch voorbeeld van het wij-zij denken in onze cultuur. Dat wij mensen dat klaarblijkelijk aantrekkelijk vinden, tot daaraan toe. Maar begrippen als 'toptokkies' afzetten tegen 'gestudeerde mensen' is nergens voor nodig.

In eerste instantie dacht ik: wat een aardig vormgegeven journalistiek stuk dat de toon van de (populaire) media overneemt om een punt te maken, zoals 'drempelverlagers', 'doelgroepverbreders', 'de populistentrein' of ‘elitetokkies’. Maar even daarna gaat deze toon over in zinssnedes als 'hoogopgeleide autochtone muziekliefhebbers' (HAMs) en heimwee naar de tijd waarin de je 'de amateur een doodschop [kon] geven'.

Dat was het moment waarop ik me, in eerste instantie, te vervreemd achtte om te reageren. Maar in tweede instantie besloot ik om dit juist te doen. Deze schrijver, in zijn naïeve boosheid, spreekt een sentiment aan waar ik, als aangewezen deel van de genoemde (doel)groep van HAMs, niet in mee wens te gaan. Over populisme gesproken...

Toch begrijp ik van Puttens lobby voor een kwaliteitszender voor klassieke muziek; een programmering waar niet zomaar Bach, Beethoven of Boulez wordt ‘gedraaid’, maar juist een zorgvuldig uitgekozen en soms zelfs aangeprezen uitvoering. Daar sta ik helemaal achter. Maar zelfs voor HAMs zou het advies in het luisteren moeten zijn: niet minder, maar meer. En vooral gevarieerder én diverser.

P.S. De veelzeggende illustratie is van Cyprian Koscielniak.

P.S. 2 Discussie op Internet samengevat in het NRC van 2 december 2009:

A gene for music?

Last week a paper was published in PLoS-ONE suggesting a relation between AVPR1A-Haplotypes and musical creativity. A group of Finish researchers analyzed 19 families with a total of 343 family members on their musical aptitude —using the Seashore test and a test developed by one of the authors— and their DNA profiles. They were able to show an association between these and related genes and levels of musical creativity. The research contrasts earlier research with twins that suggested no such relation (e.g., Coon & Carey, 1989). The authors propose the interesting hypothesis that music perception and creativity in music are linked to the same phenotypic spectrum of human cognitive social skills, like human bonding and altruism, both associated with AVPR1A. Music as a form of ‘extreme’ bonding behavior...

It was just a matter of time for such a study to emerge. Still, the results of this study are merely correlational. I like to think of the capacity for music as shared instead of being special, and a result of complex nature and nurture interactions.

Ukkola, L., Onkamo, P., Raijas, P., Karma, K., & Järvelä, I. (2009). Musical Aptitude Is Associated with AVPR1A-Haplotypes PLoS ONE, 4 (5) DOI: 10.1371/journal.pone.0005534

Coon, H., & Carey, G. (1989). Genetic and environmental determinants of musical ability in twins Behavior Genetics, 19 (2), 183-193 DOI: 10.1007/BF01065903